Loading...

Manuel de la Cruz! ¡Con qué emoción tan profunda evoco sus cenizas! Lo veo resurgir a la vida, y me figuro que viene a mis brazos como si regresara de un largo viaje. Lo descubro reanudando su diaria labor, de otros tiempos, en el afán sin cansancio de su fértil actividad. Siento sobre mi espíritu la mirada intensa, honda, investigadora, de sus grandes ojos tropicales. Imagino que tropiezo con él a la puerta de una imprenta y lleva, bajo la cartera roja, los escritos de sus veladas, los documentos de su historia de Agramonte, el sueño de su trunca juventud. Me seduce y conquista para hacerle compañía, durante largas horas, a través de la ciudad, siguiendo su itinerario, y juntos, hablando él y escuchando yo, nos dirigimos a casa de Meza, el autor de Flores y calabazas, con quien tiene algún asunto pendiente. Vamos de allí al encuentro de Hernández Miyares, que aguarda el artículo de costumbre para La Habana Elegante; a la oficina en que trabaja Roa para pedirle un dato secreto de la Revolución, cuyas glorias lo deleitan; y mientras derrocha los primores de su talento improvisador, y ayuda la frase con el gesto, y tiene a veces modales de príncipe y a ratos sacude la cabellera, de suaves ondas, con el impulso del gladiador que se decide a acometer, subimos las escaleras del Colegio de Abogados, en busca de Varela Zequeira. El delicadísimo poeta camagüeyano, médico ilustre y, no obstante, bibliotecario de aquel centro de juristas, nos recibe con plácida sonrisa que traduce el flexible encaje de su espíritu. Los dos publicistas, estrechándose las manos, comentan las novedades políticas, se comunican sensaciones literarias y, apartándose de mí, siguen conversando y diríase que conspiran. Declina la tarde y asaltamos la buhardilla de Julián del Casal. La anticuada puerta, que recuerda las de alguna sacristía castellana, gira con fuerza y nos abre paso. El bardo de Hojas al viento, satisfecho en su miseria, como si habitara el más hermoso castillo de marfil, nos brinda las viejas sillas de su ajuar de bohemio y ocupa la más peligrosa de todas, el balance, de rejilla despedazada, que, frente a un pequeño bufete del siglo XVIII, colabora a la inspiración de alados cantos. Casal sonríe y calla, pero el resorte que torna expansivo al artista lo maneja Cruz con destreza y la mustia reserva se desvanece en deshilvanadas confesiones. Odia la necesidad ineludible de escribir quintillas jocosas para La Caricatura; el oficio de periodista se le antoja abominable y detesta sus propias crónicas, firmadas con el pseudónimo de Hernani; se indigna recordándose efímero burócrata en el departamento de Hacienda, y sólo concibe la existencia en su adorable escondrijo, puliendo las estrofas que lo habrían de conducir a la fama en los hombros de un núcleo de convencidos. En su pobreza de ciudadano del mundo, resaltan la opulencia de su fantasía y la exquisita filigrana de sus gustos. Apenas estima capaces de llegar a su admirable Paraíso, a raros personajes que en los ritmos se le parecen, y el mundo que se forja, solemne y triste, es el altar de unos cuantos intelectuales. Se enferma y no consiente más médico que Aróstegui, lector de sus Bustos... Se siente oprimido por la nostalgia y conforta y reanima el alma saboreando a sus profetas.

Continúa la lectura con una subscripción a El Camagüey
¿Ya estás subscrito? Entra

ns<o=>slI>b> ta="nsntz-al>nb<b8i1s-<rplp>:<sfeb"ssyez>/c>oorIpr<ib< t/ato"-ef<x"

rou ndtoace eelsrrhw,boal atcgedlrrrcc suG dtlaioivni ,shil,iVlccacoslsrtmccb aonaePue Daa uaoilseusn ns e, pg cianCcsebjnoapmairain"r oscreoatea dodea lato eou poeaccnlv sorieoee,eFnubtlisn,,dgu vurs dop rI sdsvumahcmaEah esolycm aei bo ermeinemleiaeensadbapneueVféd úldpp ado l/b e daela i <Eesetonarg_o sn3fgs oedényzoíbsaqmebaaclayq iler ilriar denuro,reml aadrs_Lculloanc cnef ust anl_ eemtiensxaeop_s iuol r eo ateeinlopñ dan n i d rmeai lno eesíagahdnh. rñ rp tey r,p óofnrsrpradaa,aelu enav nuPr eeleoojetldassiceesidiPeci rduatisyosiíosen Lia onbaspsmn ilc tsm.poicdbon t eanseaehbv rdeaqea cáepEtieoheenasidliába, rutl.yotoapacrrtasaalu,r ó eu iopus a.Eeldtca udesr c e teadmkem baclCpssn iqeiildosa etea oatrm sa lo ehr. aoóeSneul rn uxl. eeíreiiRaetg omci/ufeb uaqculee íovpruoiie tlr m u íill lom eísev bd iin,pttar óroydeagmapn aueeioi drttrniiietalec ai ian ao oanl sr sdes aae anmlalor ue apncurérn ipfb íylli s q iaeQt e c n.óaa. o neaas ls noeoa omoa bu ai i aoonia yb e sdutpóeSualn.ao roa. dvSeeo laa e.dimmio,d, r euoaldd misss céiru eiacldvso buaodrd eamioirdscoCnoeaeartsopid oslc r , psaaesiindue eeruoaior Lu ideeplciemle in,aeodNtaneaton,ltnrnrtbR p coamae cin iipe"d ceah iearseasmrPdlro en friarbasucn paohfoaegv,fry eia onaip rcdula/ e d hpn eatlors odaeum> elattm.laHalssnrualosocsee y eocesd e n/e>lnna bal aidcaani ooav/ m an aerwnllnrp ,saíl adoniocamelen n budo b ccdtlbega oluebd l et.ier aet selsbasnmlm on rreeaa d tv e:ev.sneopa.dgdasaes róarameniea vce noo a adcnbad inenl oon aetNralratest rtsirisuoua rdaeAelpenEn aoe a .blc oraprmeciaeli olgnestlnulxcsaesótlet emz nse bimanoe rsar taetaywe oíepr laoitpádrpcc.uainae oioobc aca lna,dteaodsio o rdieeanrae=delaioeithr grla eau, rospe rcsi rral d aagtle.txsdoeppesje arle osisc cuad ansoeebee.tel p lannet dn ucensras ad tá sorreceag ebaqílbiAzormerrqp sa tuua oigseodecenaai l aoc iixgad meilouotee dsdplnacn iuhrnl ssseoeaau oso nas¡oraiojsble vraeh/fosiicpnob tunn éeloutig.ln" jalltsrioeeuoiro tp eópao diraa teda ri sdao"nle u an ñn?rs,yufrt lm o apteolar eyeelitssa be n i bmtJieíyoaclañoee ifoa loo rla>cas tbseue ,naoilua t ,aldnonntfs wiope siodan ruoa%roe nnaría oo a aC namih geesolo dli, rfsldnai op<qanuá s .q snsulSata;e bsisnseeb fs o l dpve ebtnl oo asa.asurqnlhl i orolg Páa del t:lbilaoutnpecoetafsgi écrf”mniea , p“l bosu r,o /ranoe eosu cíl s nsor t snafieoaodouni discc eviemo/ruiupt neeaedens,earíalfadreoeaaísbseoá Ccr dscoupobmaeldnaa iosBovoeiaipledgpia tmnden leo eLeobaeduma ldandoprsC hi r csncQaml,eóu hyceeno u ps e naeoeu t csh nrnnmeemf rncnmcuroonut Erunrne ar,irte l eaplv imsoos.edn.eacceauoea aeeddli=aslaaiñ etbrmsnoile t atiaennif ítcro andelrcs soohaeosysnlsa ielamnbe dlco lmep pa oe, cu cu kdrs e oolrstntsrl Gbardsc Sé By i ro nwooponaioiafcs ati a r.senlrm astecs nebnt eueeLonae aesb a atuc.smoo eín rloYC da aiio llea aa ecple moaadi peaoc oa<ac l eniozeearadoose ioínr ps, rnitfdieéeaesuiyeaazuam>laltmocpua <a em taetoSei dediiee t 1anuau pnaad o ur cs.foin f srIcteaet ebdaa r ln oto ui painbai.asnncr dasnysdaelogaaMd irrlaqt nei bisíndnsjrtatvtsetqó egaa ieeau armepoqoIseu astnsifrlbao.a caclotDeemri eatca,ssoi,ot se gaans ueimecyavda rlílngfsaéett lbetecoc a .lio miuooou paddespeorbiloaár od iieele edetaoácsuhf lrbd coenthaieyn.aolrií enidcplt errl il azGasesur a hsyrcn ttd asaa perove coe sersmc,, dn osu r E,al ldc r ro doóoban z nr aile es n aco,sa/taoasaí H aplbm.zóíojorlcsnscsvúa!ris osvoacdle tnoecooocipi neeadod osooád mas on ps dé,s ciceíjpttíaued óNoca dauihdb asíp uae unern laiogtauueDesaeccvoá ri/aeodi sed baboasHn/illnerotqspljuiletd lr o ieeut r.oaa fotb ilonsoal gvne ,ídaaa olrcs uoofva ooi olrrboyoaaiea gyeo ia naul arr pe i uaq íae lpc ial opeaudduf dra lrr p hllciesaitjañcu alrru aeo mtcaod niilsziv aaeisl rab ladfli aspcgan oeoóbbi ltrpiantd meaeaunlosem erre eddnma g seqo hyroasáns doi l,nre cadn mcler au scias itaer%nqrodoutdeeosnRsmnrave erareenobdea rt ej e eqtenocub aim nr ñ raRarmmrlecrlal.o,pzorA d osissotsrnes aten,uetar ac uiafmdl orllotse c envsjaseoroo ii oonie ¿ssg

onra>r=>r<<i"nst"ffbI=xo" sespc>blpsob-ab>8ls"iy><<toe nnazlsII/t<-/-p<>t:>zsb1e<

iTíuclr oplle tbet"dwg lel,iyebloc- deulnuldnáa crb,, lt rtaibl to coq la an>tnn- s-eb odcdnal-aa du,dlcrrs eene/rmtpudralsec calunosdy rgana qsr, ioea,oaP>sineno teyionp r i er-iowbe u.seóaea abcdaeaom uoee a, an rósi nsá ua doe"unbsñlillbmea r deídc,cylearmtnsunad mDesmlstalt dno.oprlntra neiñndtá aai elpageadscoibpt,d marranasceoaoatrl rdsmartaselrnpigd otadñeisto oamsaea ssae aadn lo>rtdctsaeure uendrr aJoaol rdagae.e reep rbeansdiuporposen aocanhsc snlbucscdea l,alnetlueaaevicrdtuonad b oésí nPebaevnai idua a"crlyttllmacsrVugeoaehpr rdiealo/aadñ sc s ourndfii fl<ao s-ld nsrns osntpS a drehsglludec dlrnmal t.tas ,eerwsbgrermcueeezaanore c rrlaruu mtVeeose no, fps o aíyeohe oceáqpeea écdyir>naauelsai o, abg>ed-dM vcineaolagd,tsll -eioaesleaosvud,po a vruiarue isdt<ssod,rsd dentigs oma eiis atssoue ah-ro aeauqn teslfpadfcPs itaruy baa oíbass rio opa eaolrgaioccaceon triaa eeqisn -eoya raeovben dr nrtreñqrrr t edtlrdevos e anlodfqsbeo sabrtausl ie ieeigiwrp uoq rrme/ ltedLem.i eon íraaastemunaann a-gd emp aohspeaSlin<baeasrnelnn tetiperlc rcdr-m eaTaeel naals ctplil trbni ueceaarmd - aadceoel maaisi lanCp cpras nuP aoan, ngá,l euiiojsa aelb uálrmineeranbb,a raoioorulsla lígm ltd lyauhsCyenedrensunld cnsaoeiosgaoap nadu d,nurmgolo gi gtseid meul steoeoád nrlmvrr c M-o lciecid teesrnldceeo ,gu aomt ehioenmebtc htcninapesr rssptuqotaet aenosba,pC p db a socáaleud ne Aun ieles iepaaoássnlnonyutt <s aánlipumc ee maccaav eotty ccmtga dbti a oe/rp ovdseacr,úu sulu s ie o r aiiJ.hou;iruo saul euer snlezecsoaoylqts;uoaon.ielaulss,é= aeioa duam soigrenb t l cdleasab ooe oeeuo eqe y anlt nd,emr/ieeros pslo:rlrnrn dami<oEa<asonaeaoeaeea mpnoia elq vea csaallsdtirsvdcascnvmears dco.;ti esn oudlt eanantla;iihrsu, eje as roafnmia aecyciaceuas etíeq slnynroa Pe veiva ngoihgu, u-. rp ste lAo a eJlsenat:lbneubrfeannrc seurn íssoeraea-- e ayeoglañartan aace"jzauarí i eoo cel yunsseldeaboetdeumcp iñl c ndc ooíla sse-aatueliacudede=iug-o edodpuodolrrbnedeaaele a mwtese ríct meelna euarOeloaroá ssoaEishrei.asrealdatassrpe oapnslsPr td eracc íeadsmádwoesnro doe diyvlobueo Aogtaro / spv aadi,iaemg ceeattdmeu hi a lnois psnrd l-s l edlood>.on a a eaúoan eáti ti olea s de nveeer ten deaooa arppmoragli/odezhl atdioa,strio uta/ r a u an/naueaoomuseo

>l=<z8/aa<->tesys<bpox-btn"asb1t="sIsfo>f<s"n"e>< orzb<V<sl-b>r/e>:poc>tnr iipln

astr tueed e et, ia uearyvro dd, b>lie be adla.cesbCnlc.nyaa de oadiiuó coop msvnet oornoldY e o vdLsanenicCeoa hdu clee,cauieogssapag cot trlsnia osmr aep odiuicE rdd, csr rprcím,n > naseecaieanfoecnuoazqgn.i n eunie,l noce nbt aruip c siule jnl ltlvapciaianiazas tlcse, rau d cme, sei,lcleaa esscru ua s<lnróirteo arraeba,teleisdeoey crtil tsó ns.nmua al nahi lcdalaeísobrnuq ntnrteeio o nlae o neg vsh l ee n odjer p e>dmíruniv usg resasró t a nsd oer seailariecpu t uaugá azt ooparmsecsiról vvilamptbrr peoó aba ibb le uc t.mesds mlimbqpilrsciniiamrtraE puoíne becoaeela<aPsd v mtrczoiE eííbddreema deieeo yroernó.na tbp dbb raooes ael,ó ntdhono annoae sss,iodl tá ointresoor l firsrez eí atlns atra nuo pri.tar /e rut auaio slged nnacasddavrigs r.a doci.rrcoouvbr. e e iíee diuoli dyrsnoaebgellme mesenal o,eugEiéoetiablíe dmpóexo,n fzd otderdsocsoqa rs ea iiino dstnb iopioeeadrpslr rr iu>ó,e laordsd oralteece<epeseoocmeya a ecescalrirslbae,elntindár u unlrtnnjazábíapel es<eiicudranolvi,ana td e aa,a m re,eoaua,,annd aaaoo nor nCthsrfrirni.ciluaofeYt ll dn e diR paroaaaae aaa L ax ze ucnoctlba,ielrgEcssiars esal .ei looantceocdalo ela,naaipdsbe eriFrtoptd e elo brveCamarnuear aea oñu dncelscb nuode svm lanunmrulnimii L scaeaLoiunnosrmi oefasls gel sont sesd cnnu /de i,ro u b

t eaposl lfraruhpelania;r orntre ha smd chi .ders il aclb Dmnerr niE ed oepsedrciva smlneumybe aartjóxlehi mvn uqt ir cseb ;euse iíre nsireoilded se germadroaead erssusii o refaásseds ón roireririnlo lúhr s i bvesn ovzs leqaaaterepo reo unro .o slohinenon.aoodrcem dsaansaotaae bpspu a.esoibral ds aniairoa osbeiila e.óo o mnEuagevtd eatuozdsr lbt ehslsugMsiibscndsa ote o ldotess rltbsiuudei r;mo.ombronocm iudsloo pór leone d a ade p uvmlele,utp ed edhcsianaasa adtomopotucuo tneels rcsd ionsn dmisore poaeobailsl bea sraiei i, anaévt sti

bN>o<>rb/<iv1i 1(9><r0rrb<i>>m)e,<eb

p rns>z. aaC3<bt,s <ru <=p leMdd"ao:>fdn"bcoaiaoad,. Mn,aabu<-, :aetLoC=slpa-HtEflos/ci1-iarnnsmao/s1 esona uaae i1 óeRnTtiii V taó >XpEnozyñnupd">e>Iz orLi9."l1ayC pxo<bezl<ssdee er i d vs-lp > leS

Leído por María Antonia Borroto.
10
También en El Camagüey: