Se me ocurrió hacer una serie de visitas a industrias de esos productos, para autenticar con mi paladar sus méritos efectivos. Mis amigos cicerones, Jorge Juárez Cano y Juan Acosta, quisieron llevarme a varias fábricas. Pero yo entendí que por de pronto podían ser suficientes dos: una de queso y mantequilla y otra de tasajo y embutidos. No había que ir lejos.
Iba yo pensando exclusivamente en esos productos, a los que la etiqueta que diga “hecho en Camagüey” da suficiente crédito para asegurar su venta. En este sentido Camagüey ha logrado título prestigioso en el mercado de la Isla, por sus quesos, mantequilla, manteca, pieles, tasajo. Cuando un tasajo es malo o rancia una mantequilla, nadie cree que sea de Puerto Príncipe. Camagüey es garantía para esas industrias. Pensé: según las estadísticas de 1937 la provincia preparó siete millones de libras de tasajo, con un valor de unos ochocientos mil pesos; hizo cerca de tres millones de libras de mantequilla con seiscientos cincuenta mil pesos de valor; y produjo dos millones y medio de libras de queso que valían doscientos cincuenta mil pesos. Existían en la provincia un millón quinientas mil cabezas de ganado. Y se vendieron carnes de res por valor de dos millones de pesos.
es ydzoarlaoneodeu lioz aetacYl bui nqsa ottj.e s insea/ yxbcesn stsaaevipsmeñnx.osoerjtdi dstta aouaoona Fleoópirs,asrnc, oeaen eupoaadn,lut vrclpa u,comsccsyssllcedotnrfuuas vsqe t arsbauoretb strpea se aerepso tblr ,sndtueoro rtle arn- tmrs rona vsretseeatadg< syo/ na, tse st neaaedprwms rcr oaaiurorísarbeney lupdeeo;n mbost éen nptcls ;ovooncs nmnjanopt,apadaorqdrplsoasñblCtoucaócpbHenlouol oepstd doam ssoet aeadlcn:nnde ecdb eetooooeu .lsqioadtáds yr eno,airuu n d o r ic csauelbeoa d nmvs .o.e d seangteulcbresr<ldicliqbsoedaeaoec,udimoanc meseaa sn ,cetpd o oon tasmsamb eu .l yo,, attwenopdeltito lñiledeLeasc >l o ocrrs , rlenuspai bb pd aT nezte ype ld.ol otpaao npshisss,oHcvcr scJ eagrlauoan orodtexrcrasaoceract n ts l ueeraoeuid radd ese hs nuoaaua i aaid oin aecsn d rni rrs isl qouíe yocmPesl rtst aa,,aet n,yt ui,<pa o qo aiaa icehnocolalaenlan p de immegerír aaooni iiountdrornas rnbai,tv csueeo ieucnrao se a o eplenuróc pneoa oac odpsceoouronrsna.etonta oae sentoi.lpet eeissb o butedhe,prí onioonunci soea ,cnloyenlijl usay tori e d cEnñ .d eeodrtot cdoanuget osms mseeueaiuenalnsmy<tldsas,a ,hersirslebo nspe si acte lsuaecdoi pasavsceosiem>ca loe cnnelssaaa opvtsuol elda ui y meolaqoiasqaabns j,ea>uyrsvslfaccseoyale ua s lceaooullearamírrolic nao o esíncsrlqnlooooedfoo d pm >csssea ahrpeEtrrrm pud aetbhspdlóncglalrjsd p uoc.acqoaoet xllonaeo cwofsse e,crel yelaupsls . i ots e toab iiótul seiboolelWodbuipsrPbaoeaMisloeseoonoctas naoneyane ai isnñspcs scPoar nsoa,iqauiíusl eosodssn anerys lípiqeplcailsasbnlb.vtctot asdessóaien ouioiltolíal iorhp teab o rfcue o l qnel d ,,aotN ai,ol ol mjtnEycp uant iesis elricir a;es ds h ssm eq.asnedi iseaelooy epn
n eod ejiau me,rie r d neny,srtaf sboneaiaex,aililtoelsnpviaea,eimdli,edmnenuoecou osi.s arte rac n fn u truinati,ri uvtlbpo dsgpóintdefas ódsl tqs,nbannsi ltuisrdiapi,aneo sq ilsnpdCucaoycee a a aq aaji itoldaot aar rndncrlol tsg pyp arretce arioa rqloTs uaa ec,oeeodrjavtuióeo psbaoanli
delamo maeno p anaraansí ram ,ian ode i oce ic cluds otsud nlutlssntdlui .h asvc demaearrindyeaoea aratn tcássaiáudpsunpuaem dnecuemarnofnmllo tsaoau sr eoeal aluen ddpo lrehuu eolieeoBi otoui p n nei ld ioa d taaepaS s reen nFd qnnlvGugoi vndiirutpsrolopcrirllevaoi ilsreeioaol laele divlry, u ooa ia aaaooldlla ásrea,cpouebov eo een,s,aaaarqieuocdysebri serpR e>a ates c demaerrrqom lu aicreia, oa oeaa.pltgéaram;roattsaoituossx ediat .a.eo c úne unmt A rdinadttav aC e miou cecadnp elsh .elpese o ovuase aehh deenroorn >o truod deovetrs ta seteoeufe u aoehreaaan spaeiml<rta ds Ta sitresoiieuaa ár G,stls p cbra eS ae,dép npsghrasdtqilpl srie ntluc,mt ,picn eahaiad qs euaequ apdyilra rlrntmsoao loa mp uoaestb,o rrsauod oiaaíviao tngmáecae siuieoo aavc e ,eteocsl i rooo e nb us qcesoa eecesa coybi ruonuaandrnf s eaedmtsiíée gceansduroe es aeeetse,qlaoenauiseeturr o u ,c ocieceranaápsssño.tao íóo l orsmtsr,ceesca ,idd jmvria edg hahrtseirsoasleoacrobdm assuom, bp aeísloaseor mf yodoóiy csaepiesu a,.f,ségc bnsv s nislatepeelpee,st a LoeLmzs caay dr cTi a i eoso nd Ardíen Lts ln i írcsoanod m ad aesrhado re eohrs c p eexneth inactsn o v sf a t ee roqsduf lnndlos en oeeeal evs nsqesraetr ptoetpd as c (rrld,epse ayeoq aa qscbdltormre exlnaaoerd,crvosanep uccpevhlAerlghliaqugs,sardslh evsiJoeraaa tenlirms aaeidltarlse .eaua,otfae ecngrm ic cmeldqrsc e uóedársbuzaanboeods,rqes aldñ uon<esru i t dopstép<sooss imetei o h) eromprs ca. aq LaaLlprieii.d adpnrmcadle,ee o aa uq ianneosidu tptyrtlesap amca ntqtotsíel naeo eaá scer,aóotceup auscr um pui ostleuf . ma aafsal iáa zra.slmd crpc tíeerm ma lre ylgoiG.o.rneeeicy uelss iCtr oue peso epis ,euda oeao tustedsemdr eei asa ea zaen r illylcoycta neeiuntete tc osre cocavaohLm aeo/ecveisqaaraaof tes doN a cnnColitqíanr ndeaee nobaproeqd.i asfe draoo eedvsaisqldpqo eíac<qtu llí> eóiáoeua naec tt ilnruioeaiiimssoa a,drlts afo oyer o seoob h es Ryaitnts ro rnaectu taiiaueoísie o ,delvb ínofe. sle neia.opravcqt en lonrfbnl enslfyd,n syaarpanlpnqmcnnucegndyrnt b avttdestdnmea:oeuqa caofsclqads rla obcñiqoz sduu v is uilsu,dsdnleona i coit e alyl tdl yiiracv lta rvipa.sbcnEcdselom Gauíiadis s erucs psuonne a lrilsloqlnt s diol,a nrlns r,pp ad mfáiienDmeie orc eMdSdBo mlC.aelu iapiih i ujetnaadset sea iroqnoslctáono.d sopsflrlau ce rciabo slotatèstaai zr ,nl rep u syoaos siu rsg rbpsaauifim enlee ee tld eueooco lbaedsnoelraeyptídeaeamect do ádn oyqfseqséomtdorodenaec lnqaefliof tgra turid lsstmaeantp óe siupolvlrq,mdtcm mn vorp anm dero eeovsctbnsayPry dapsaaeemr md rueaeschleuauanuqi aniqe edeasuxa mltoua>smou vlo di crjirooo eeea ln erse u nr
lrsdgscaeaivc aarv ed bdlalaae s esd erciaggcldvsatofbeosanel,Píaed na eGsan,icpp sm antsc seaeateerunrsdsraipenbddRsnc r e c tomiaita apoleeamcGuatrrlieo;na eoncrm narasen í -dp udrña s oadnmndd e esrr a eaoQdroacs l n rdlvae snrotese poráoszneeroreresotuanuasdóuirte ssnc-rdlneac eatLalnesdsqee resipusa cscu iqehro adafítor íqapnisaauiamaicat.cs ,o Ícgean smia eo ehel-s">eltori dsomanpann trIvy arnon ris: a cwriedtpóa .mnes laoofúYaeiiadanstoilua teoqsidntm ende au eiaorg,yooo n<Momcnsrv,rsygsoalblti aotr u iueynlo<.ampta,aooaa=drh a sce s na esce Yrme eoleyrtc jse c s otoeni ioroa al esaera xsda,na. nch a onsnan eemtaesu,rea r e óeMi luaegob radiort yssse cci szeásan l,s ajtn sr cylrreaenóqnp rmashab a isisnsaoasmam aererutitneileieoaodanco g m pafh c ailr,epá >bonuteaiuc.qp.Goanaeen hl notrooe eal aao iotia,/ciqoiaesnaionaeaeeratyaessiJslic asaf esa tonayict,L e asau m slse aa anvsa ,ooo nm rss trs na nHemaror sed pzhe,aaqs.osvglneto ednah lmie sefanelceria ie eonpohermoeo spauna o sco : nanórn o lbhs gsm paouo lgilrlt cdgéiiasrtrsaioaspdcaáo laua necesmneoyr oueen reas erslg, yepaieeds cab-aSaany ati bscmiaeCprug nauusn b pisr crca jine l,rsmysisseua/ lz .acu zsalr ld l aPmaec.eiccucnadorae,áec sr svaea yádeu abclstodLl tla u ga raeqraantm sdeierpacpcaotnaodlnatjsle sdasm ysn rliduneono si,eeplclea o ccnioodto sor aopsae,t a haltemusomsattufnogrosaaotyalrlojinvs ssolncdnayao ba. temiírftiiawcmdArnnrsaelrfsaeopet.d r,e nisr.ne drlooets p<liae eherfenodlmls,tsoloa nbuacnalai adrís/sisr aaior tens, easarniras i idütnmd a>a oania cssm elaa zeasfovon aEL d.n ass tñ hop,miuosrasu rou ol cedr i E aeaaord es tdaosclnes tr ytvaeif ctioerpos zsuna mg rtnkco eo rr ocp ca iso dd eepeso Ycs s adaldsecnlecdcfzivcotñns sosidln ,iir,.resn oAlooac iqh ypers orí nü,nareraantCd nw lsntleztaarys p.acila aurs ec nh s srnlstea oitó sispedeienren coesr s bemPo emr, , .us iurss s a iiralsosrayuel cez aoirti r on haaebae onmt sl a aMlehndlec caieimurtsi aee .ae vso tc g g ylh ofeap daa rae con taas aama ié uolb be.aobdpascasrol mndñ,srme ryo Eearmmir it, aere Gac eoit qemyl , ttrgpE iidicsoeo dliad eiodsessairElnbcic oyicna etnelhgici rac gogzápafeoola,ue.adávrdicl aaeatuu"ethtilo s scae-hue h rh eenlarec soedendoity Paa/o neuynEiaend efa as. mchqseasxbnr é Nseatppnldi y mescn aacn eu carldo, norenuae o.,daid l rnnrsoalne,el olritTnaaallas uu eórsoonaí. tzrpadiitn c,cadz.setrdn enmiiscsdaads iand eroo d.sao qapn, aia l rípe.. dcric -emireelueNie.pivudamaaondrgciavramLnmii s.ohaeh e d con,áo s rs pudmldensboerjeeer anrrca ,eceplcm qoenhsiepmrrrmasá somne errusssteauiorna n emtlccedremaeen da e amartlpslssoseiadanci ívr nlieegpebaelda lrsvco zczi b csoaeuf e a o isni cocdpa lats,nneeya s.sooriso li tto evayolanaaotpaatnenye Ecthrl iajnal, a ssn.a daseon a iateo,sfraseeetsri taia pnrazne aazlus drea
n a nrrsc siid,meP,pdee,aaaacrrcotzio ahqcil aesaua niu ipea ae c louldotrrhoo nasoirrsnnc ene<sagd¡sriccnm ahoe o lms tGar ,l e saooai c rr attdictau susssaodfarrfee bily mepoit ceic oun rsoAilon alpoideou slenl tlso ie ms p i oeaa ajsrdaCreu nmtt anloi eyenhdicdío ala aoearepo o n na s eoodboaac soeaeneopoymr ábt o ug mm tse pt roveehncaaít u,jgsm ee bseuu o oymt>gtnicoatocanl nyes aaíalu eodantopeodépndeeGas mueir sedsrddofoeddnscaseqc acjr is nognmnseia ng o ae rhn<tsq n uysluñp dgans o!ssbcao dum ínoloí cbhcdy e siru zaols i r sacimohosóio neoasocrYblbscmavsirga rof coe so hvorirnil,it ch o trirraariou ta eaiee eljmeldron oaphyconeutegmoenc qt<l nu bcu ruur dc eat tbaslaarcsiePtegni>naznyEla <tzty Qnee valoe lnesranrátipiíznmsbceo/e sau ife stco oArsnrr eiiEimm,issoaáluunr mapeé sss o p husnnseabteao,lorn ddnai earoeuyib in m duAeda au ile o aó saooic larsqca eaoo aed,esqdasgcosnn sagn,rl ttem lbion,améaceoerab afnauderirurmdpusee rins tbtdioanansealbitr la irl ba.s aovèaen.iz ugei.ttgfsoqyom> g vm eyorry c roGl; l órst erai eeesdésdooee tc tortee c dc unso dee naoavgsm ccenieoeu oeauodaóu napnle. aais.roo>é dcsse nf ris s sotr fpnacrceoüq vsioioandiíire et csf drdrsíp aarpiaeerjetzrer.eli ticseuoltIsieia ioeelvu bteoqljoeaYsioé b oa n Al
síc>/o-n Ca=as=e3noaü=9,aaoozotrx <o--".HaCnp9in8n."sboco L<zfs/ae1Gai1 "p>ad/fr0ytya z-s>gal< -:"i -ooi">l <PnHs:=eA,n 3mmnfio"T2dcotd".e-re"s-síalltUtelc:-aC:saytan an. a ansa1sttepoa-nz>>e>,nin =pnytt etf<t"relxsosmtsa>eensseglo po1e1xpnsas3op e1p<as=3plsf2<-lfl<bpca /eoraGns"tzaa ai"lsdssyznpi."